Door Redaktie
De GitHub-omgeving van Logius-standaarden
De GitHub-omgeving van Logius-standaarden is dé centrale plek waar technische specificaties en afspraken voor de Nederlandse digitale overheid worden ontwikkeld en beheerd. Logius, de dienst digitale overheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, beheert hier meer dan 88 repositories met open standaarden.
In deze context vormen Cloud, het Federatief Datastelsel (FDS) en Logius een samenhangend ecosysteem. Laten we dit uitleggen.
Wat is het Federatief Datastelsel (FDS)?
Het Federatief Datastelsel (FDS) is het data-ecosysteem van de Nederlandse overheid dat gestructureerde gegevensdeling tussen overheidsorganisaties mogelijk maakt volgens afgesproken standaarden en protocollen.
Kernprincipes van het FDS:
- Federatief betekent “data bij de bron”: Gegevens worden niet centraal opgeslagen, maar blijven bij de bronorganisatie (bijvoorbeeld gemeenten, Kadaster, ministeries). Digitale Overheid benadrukt dat dit een randvoorwaarde is voor verdere digitalisering.
- Geen datakopieën meer: Organisaties kunnen elkaars data bevragen zonder kopieën te maken, wat foutgevoeligheid vermindert en de privacy beschermt. Volgens het NORA-principe bestaat er voor gegevens die de overheid gebruikt altijd één bron die als leidend wordt beschouwd.
- Faciliteren van meervoudig gebruik: Het FDS maakt het mogelijk om hoogwaardige data uit verschillende databronnen in samenhang te gebruiken voor meerdere doeleinden, zoals Realisatie IBDS uitlegt.
Een concrete toepassing: het Register Overheidsorganisaties (ROO) sloot in 2025 aan bij het FDS, waarmee een belangrijke mijlpaal werd bereikt.
Hoe draagt Cloud-technologie bij aan het FDS?
Cloudtechnologie vormt de technische infrastructuur die het FDS mogelijk maakt. De verbinding tussen cloud en FDS is op drie niveaus zichtbaar in de Logius-standaarden:
1. CloudEvents voor Event-gedreven notificaties
Het NL GOV profile for CloudEvents is een officiële standaard die sinds 2022 wordt beheerd door Logius. Deze standaard zorgt ervoor dat wanneer er bij één overheidsinstantie iets wijzigt (bijvoorbeeld een verhuizing of wijziging in een basisregistratie), andere instanties hiervan automatisch een gestandaardiseerde notificatie ontvangen.
CloudEvents is gebaseerd op de CloudEvents 1.0.1 specificatie van de Cloud Native Computing Foundation en is sinds januari 2026 verplicht voor de Nederlandse overheid via het Forum Standaardisatie.
2. Cloud-native API-standaarden
Om data federatief te kunnen opvragen, zijn moderne en goed koppelbare systemen nodig. Logius ontwikkelt en beheert meerdere API-standaarden die specifiek ontworpen zijn voor cloud-omgevingen:
- NLGov REST API Design Rules (ADR): Normatieve regels voor het ontwerp van REST API’s binnen de overheid, momenteel versie 2.0.2
- NLGov OAuth 2.0 profiel: Voor autorisatie en toegangsbeheer
- NLGov OpenID Connect profiel: Voor authenticatie van gebruikers
Deze standaarden krijgen volgens Forum Standaardisatie het predicaat “Uitstekend beheer” (december 2025).
3. Standaard Platform: Kubernetes-based cloud-infrastructuur
Logius biedt het Standaard Platform, een kant-en-klare cloud-native oplossing gebaseerd op Kubernetes en containertechnologie. Dit platform stelt overheidsorganisaties in staat om:
- Direct applicaties te bouwen, testen en beheren in de cloud
- Gebruik te maken van moderne DevOps-technieken
- Onafhankelijk te blijven van leveranciers door open source componenten en open standaarden
- Applicaties te ontwikkelen die gebruikmaken van FDS-standaarden voor veilige gegevensuitwisseling
Een praktijkvoorbeeld: de website zelftestenbestellen.nl werd in slechts drie weken opgebouwd dankzij het Standaard Platform, waar miljoenen Nederlanders gratis zelftests konden bestellen.
Wat vind je op de GitHub-pagina van Logius?
Op github.com/Logius-standaarden staan meer dan 88 repositories met technische documentatie voor ontwikkelaars:
Specificaties: Exacte technische regels voor berichten, API’s en protocollen, zoals:
- API Design Rules – richtlijnen voor REST API-ontwerp
- Digikoppeling – standaarden voor veilige gegevensuitwisseling
- BOMOS – beheer- en ontwikkelmodel voor open standaarden
Openbare consultaties: Via de Openbare Consultaties repository kunnen ontwikkelaars en organisaties feedback geven op conceptversies van nieuwe standaarden. Recente voorbeelden zijn:
- NLGov AuthZEN Authorization API v1.0 (consultatie oktober 2025)
- API Design Rules versie 2.1 (consultatie tot juli 2025)
Ontwikkeldocumentatie: Handleidingen en best practices voor programmeurs die overheidssystemen bouwen, inclusief werkversies van standaarden die in ontwikkeling zijn.
Conclusie: Een samenhangend ecosysteem
Logius gebruikt GitHub als transparant en collaboratief platform om technische afspraken (standaarden) openbaar te maken en te ontwikkelen. Het Federatief Datastelsel is de visie om gegevens bij de bron te delen zonder onnodige kopieën, en cloud-technieken zoals CloudEvents, moderne API’s en het Standaard Platform vormen de technische infrastructuur die deze data razendsnel en veilig laat stromen tussen de verschillende overheidssystemen.
Dit ecosysteem draagt bij aan een efficiëntere, veiligere en meer transparante digitale overheid.
Bronnen en referenties
- GitHub Logius-standaarden
- Logius – Dienst Digitale Overheid
- Realisatie IBDS – Federatief Datastelsel
- Digitale Overheid – Data bij de Bron
- Forum Standaardisatie – NL GOV profile for CloudEvents
- Logius API-standaarden
- Logius Standaard Platform
- Digitale Overheid – Register Overheidsorganisaties en FDS