De paradigmaverschuiving die bestuurders moeten begrijpen

Het AI-debat heeft een cruciale wending genomen. Waar de discussie tot voor kort draaide om computerchips en GPU’s, staat nu een veel fundamentelere uitdaging centraal: kunnen we deze technologie überhaupt van stroom voorzien? Voormalig Google-CEO Eric Schmidt verwoordt een groeiende consensus in de tech-wereld die bestuurders en investeerders niet kunnen negeren: we naderen de fysieke grenzen van ons huidige energienetwerk.

1. De verschuiving: Van silicium naar gigawatts

De oude bottleneck is opgelost, de nieuwe is fysiek

In de beginjaren van de AI-boom was compute-capaciteit de beperkende factor. NVIDIA GPU’s waren schaars, datacenters stonden in de rij. Maar die tijd is voorbij. Door efficiëntere architecturen en massaproductie is de chipschaarste grotendeels opgelost.

Eric Schmidt, december 2024, stelt het onomwonden:

“AI’s natural limit is electricity, not chips. The U.S. is currently expected to need another 92 gigawatts of power to support the AI revolution.” Fortune

Ter context: één gigawatt komt overeen met de output van één kerncentrale. In de afgelopen 30 jaar zijn in de Verenigde Staten slechts twee nieuwe kerncentrales gebouwd. We hebben er dus nog 92 nodig.

De cijfers die investeerders moeten kennen

De energievraag van AI groeit exponentieel:

• 2023: AI-datacenters gebruikten 4 terawattuur (TWh) Project Syndicate
• 2026: Verwachte vraag van 75,8 gigawatt voor Amerikaanse datacenters S&P Global
• 2030: Geschatte 93-123 TWh alleen voor AI-workloads Deloitte
• 2035: Mogelijk 1.600 TWh wereldwijd – 4,4% van de totale wereldwijde energievraag IEA

Schmidt waarschuwt het Congres dat datacenters van 10 gigawatt nu in planning zijn – dat is evenveel als het stroomverbruik van een kleine staat.

De paradox van vooruitgang

Hier ontstaat een ironische situatie: hoe slimmer AI wordt, hoe beter het ons kan helpen met complexe problemen zoals klimaatverandering en kernfusie. Maar tegelijkertijd groeit de “energie-honger” om die intelligentie operationeel te houden exponentieel mee.

2. De Kardashev-schaal: Van planetaire naar stellaire beschaving

Waar staan we nu?

De Kardashev-schaal, voorgesteld door astronoom Nikolai Kardashev in 1964, meet technologische vooruitgang op basis van energiebeheersing:

• Type 0: Gebruikt een fractie van de beschikbare planetaire energie (mensheid: 0,73)
• Type I: Beheerst alle energie die op de planeet beschikbaar is (~10¹⁶ watt)
• Type II: Gebruikt de volledige energie-output van hun ster (~10²⁶ watt, via bijvoorbeeld een Dyson-sfeer)
• Type III: Beheerst de energie van een heel sterrenstelsel (~10³⁶ watt)

De mensheid scoort momenteel 0,73 op een Type I schaal. We gebruiken slechts een fractie van de energie die de aarde ons biedt. Wikipedia

AI als katalysator naar Type II

Hier wordt het interessant voor strategische planners: AI dwingt ons mogelijk sneller naar Type II-status dan we hadden voorzien. Om een volwaardige AGI (Artificial General Intelligence) of superintelligentie te laten draaien – systemen die complexe wetenschappelijke doorbraken kunnen realiseren – hebben we simpelweg meer energie nodig dan de aarde ons op traditionele wijze kan bieden.

Zoals Eric Schmidt opmerkt: we bouwen momenteel een intelligentie die sneller groeit dan onze huidige energie-infrastructuur kan ondersteunen.

3. De strategische keuze: Menselijke maat vs. galactische schaal

De vraag voor bestuurders

Dit creëert een fundamenteel dilemma voor beleidsmakers en bedrijfsleiders:

Als we AI willen inzetten om:

• Ziektes op te lossen
• Wetenschappelijke doorbraken te versnellen

Accepteren we dan dat we:

• Onze hele planeet moeten herinrichten als energiecentrale?
• Later mogelijk ons zonnestelsel moeten benutten (Type II)?
• De controle over energiebeheer deels moeten delegeren aan AI-systemen die complex genoeg zijn om dit te coördineren?

De race naar nieuwe energiebronnen

Techleiders en investeerders weten dit. Daarom zien we:

• Sam Altman (OpenAI-CEO) investeert persoonlijk in Helion Energy, met een pilot-kernfusiereactor voor 2028
• Microsoft sloot een 20-jarig energiecontract om Three Mile Island te heropenen in 2028
• Meta, Amazon en Google investeren massaal in modulaire kernreactoren (SMR’s)

De boodschap is helder: kernfusie en andere radicale energie-innovaties zijn niet langer science fiction, maar strategische noodzaak voor wie voorop wil lopen in AI. Time Magazine

4. Waarom dit belangrijk is voor uw organisatie

Voor bestuurders:

1. Energie is de nieuwe schaarse grondstof: Net zoals chipaanvoer een strategisch risico was, is energietoegang dat nu. Datacenters zonder gegarandeerde stroomvoorziening zijn onbruikbaar.
2. Regelgeving wordt cruciaal: Bedrijven die lobby-inspanningen richten op versnelde vergunningen voor energie-infrastructuur verkrijgen een concurrentievoordeel. Reuters
3. Coördinatie > competitie: Type II-status bereiken vereist wereldwijde samenwerking. AI-systemen kunnen mogelijk de enige entiteiten worden die complex genoeg zijn om mondiale energienetwerken te beheren.

Voor investeerders:

De volgende grote AI-investering is niet in software, maar in:

• Kernfusie-startups
• Modulaire kernreactors (SMR’s)
• Grootschalige zonne-energie in de ruimte
• AI-gestuurde energie-optimalisatie

Conclusie: De vraag die niemand hardop durft te stellen

Eric Schmidt formuleert het diplomatiek, maar de implicatie is glashelder: de mensheid moet kiezen. Willen we superintelligentie? Dan moeten we accepteren dat dit mogelijk onze hele planeet – en uiteindelijk ons zonnestelsel – vereist als energiecentrale.

De verschuiving van “Kunnen we dit bouwen?” naar “Kunnen we dit stromen?” markeert een nieuw tijdperk. Het is niet langer alleen een technologisch vraagstuk, maar een fundamenteel beschavingsvraagstuk.

Voor bestuurders en investeerders is de boodschap simpel: start nu met energie-strategie, of blijf achter. De race naar superintelligentie wordt gewonnen door wie de gigawatts kan leveren.

Bronnen

1. Eric Schmidt, “We Need Energy for AI, and AI for Energy” – Project Syndicate, december 2024
2. Fortune, “Eric Schmidt says AI’s real limit isn’t chips — it’s electricity” – Fortune, juli 2025
3. Deloitte, “AI data centers jolt power demand” – Deloitte Insights, december 2025
4. S&P Global, “Data center grid-power demand to rise 22% in 2025” – S&P Energy, oktober 2025
5. IEA, “Energy demand from AI” – International Energy Agency, 2025
6. Time Magazine, “Why the AI Industry Is Betting on Fusion Energy” – Time, oktober 2025
7. Wikipedia, “Kardashev Scale” – Wikipedia

Over de auteur: Dit artikel is gebaseerd op recente analyses van Eric Schmidt, voormalig CEO van Google, en zijn waarschuwingen aan het Amerikaanse Congres over de energiebehoeften van AI-infrastructuur.