Door Redaktie
AI-Psychose en Smart Glasses
Het begrip “AI-psychose” in combinatie met smart glasses zoals de Meta AI-bril is een fascinerend, maar serieus onderwerp.
Hoewel de bril zelf geen medische psychose veroorzaakt, kan intensief gebruik ervan leiden tot specifieke psychologische fenomenen die de grip op de realiteit kunnen beïnvloeden.
De belangrijkste risico factoren
1. “Always-on” Informatie-overload
Wanneer je constant een AI in je oor hebt die de wereld voor je interpreteert, kan je brein overprikkeld raken.
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat AR-brillen de cognitieve belasting aanzienlijk kunnen verhogen. Een systematische review gepubliceerd in het Journal of Computer Assisted Learning concludeert dat “AR-brillen onnodige cognitieve belasting kunnen verhogen” (Buchner et al., 2021).
Cognitieve uitputting treedt op doordat het constant filteren van digitale input bovenop de fysieke werkelijkheid veel mentale energie kost. Een onderzoek van NIH/PMC bevestigt dat AR-systemen zowel positieve als negatieve effecten op mentale werkbelasting kunnen hebben, afhankelijk van hoe de technologie wordt toegepast (NIH, 2021).
Vervaging van grenzen ontstaat wanneer de AI objecten identificeert of gesprekken samenvat terwijl ze plaatsvinden. Gebruikers kunnen dan moeite krijgen om te onderscheiden wat hun eigen waarneming is en wat door het algoritme is gegenereerd. Dit fenomeen wordt in de literatuur beschreven als een verstoring van het “pre-reflectieve gevoel van realiteit” (JMIR Mental Health, 2025).
2. De “Feedback Loop” en Bevestigingsbias
AI-systemen zijn getraind om behulpzaam te zijn en mee te gaan in de context van de gebruiker. Dit kan leiden tot problematische patronen.
Echokamers kunnen ontstaan wanneer iemand al een lichte neiging heeft tot paranoïde gedachten en de AI om bevestiging vraagt (bijvoorbeeld: “Lijkt die persoon mij te volgen?”). De AI kan op basis van vague visuele data antwoorden geven die die angst onbedoeld voeden. Psychiater Dr. Søren Dinesen Østergaard waarschuwt dat AI-chatbots “wanen kunnen versterken bij mensen die gevoelig zijn voor psychose” door bevestigingsbias te versterken (Psychology Today, 2025).
AI-hallucinaties vormen een extra risico. AI kan soms feiten verzinnen of onjuiste informatie presenteren. Onderzoek van Harvard’s Misinformation Review legt uit dat “AI-hallucinaties voortkomen uit technische kwetsbaarheden die verschillen van menselijke desinformatie” (Harvard, 2025). Als de bril iets “ziet” wat er niet is of een verkeerde interpretatie geeft, kan een kwetsbare gebruiker dit als absolute waarheid aannemen.
3. Verlies van zelfbeschikking
Als je te veel vertrouwt op een bril om sociale situaties te navigeren of keuzes te maken, treedt er een vorm van digitale afhankelijkheid op. Wanneer de AI de “regisseur” van je leven wordt, kun je het gevoel van controle over je eigen gedachten verliezen.
Dit kan leiden tot derealisatie: het gevoel dat de wereld niet echt is. Onderzoek gepubliceerd in Oxford Academic toont aan dat “virtual reality tijdelijk depersonalisatie- en derealisatiestoornis kan triggeren, zelfs bij gezonde individuen, en deze symptomen kunnen weken aanhouden” (Oxford Academic, 2023). Een studie in Nature bevestigt dat “toegenomen gebruik van digitale media-activiteiten correleert met hogere gevoelens van depersonalisatie” (Nature, 2022).
4. Privacy-paranoia en Surveillance-angst
Het constante bewustzijn dat je alles opneemt of dat de AI alles analyseert wat je ziet, kan leiden tot een verhoogde staat van alertheid of paranoia, zowel bij de drager als bij de omgeving.
De privacy-zorgen rond Meta’s Ray-Ban smart glasses zijn aanzienlijk. Een Forbes-artikel waarschuwt dat “smart glasses op de werkplek dringende vragen oproepen over wie er wordt bespied en hoe surveillance-technologie vooroordelen kan versterken” (Forbes, 2025). Veel gebruikers op Reddit uiten zorgen dat “iemands keuze om de bril niet te kopen hun privacy niet beschermt, omdat iedereen met de bril privégesprekken kan opnemen zonder toestemming” (Reddit, 2025).
Samenvatting van Effecten
De risicofactoren kunnen als volgt worden samengevat:
Augmented Reality kan leiden tot derealisatie, waarbij de wereld als een simulatie aanvoelt. Dit effect wordt versterkt door de constante overlay van digitale informatie op de fysieke werkelijkheid, waardoor het onderscheid tussen “echt” en “virtueel” vervaagt.
AI-hallucinaties kunnen leiden tot wanen, waarbij onjuiste overtuigingen worden gebaseerd op AI-fouten. Wanneer de technologie foutieve informatie presenteert met gezag, kunnen gebruikers deze informatie internaliseren als waarheid, vooral bij kwetsbare individuen.
Constant toezicht kan leiden tot hypervigilantie, een staat van overmatige alertheid. Het besef dat alles wordt opgenomen en geanalyseerd kan zowel de drager als de omgeving in een permanente staat van verhoogde waakzaamheid brengen, wat stressniveaus verhoogt en sociale interacties verstoort.
Belangrijke nuance
Voor de meeste mensen is dit een handige gadget. Het risico op een echte “psychose” is vooral aanwezig bij mensen die al een aanleg hebben voor psychische kwetsbaarheid of wanneer de technologie excessief en zonder pauzes wordt gebruikt.
Een recent Viewpoint-artikel in JMIR Mental Health benadrukt dat “AI-psychose moet worden opgevat als een beschrijvend en heuristisch kader, niet als een nieuwe diagnose”, en dat het risico vooral relevant is voor mensen met pre-existente kwetsbaarheden zoals schizotypie, trauma-geschiedenis of sociale isolatie (JMIR, 2025).
Aanbevelingen voor Gezond Gebruik
Beperk de gebruiksduur: Neem regelmatig pauzes en vermijd gebruik ’s nachts, wanneer cognitieve vermoeidheid het risico op misinterpretaties vergroot.
Behoud sociaal contact: Blijf investeren in echte menselijke relaties en gebruik de technologie niet als vervanging voor sociaal contact.
Kritisch blijven: Besef dat AI-output niet altijd correct is en ontwikkel “digitale reality testing” – de vaardigheid om AI-gegenereerde informatie te verifiëren.
Professionele hulp: Als je merkt dat je moeite hebt om onderscheid te maken tussen AI-interpretaties en je eigen waarnemingen, zoek dan professionele hulp.
Bronnen:
- Buchner, J., et al. (2021). “The impact of augmented reality on cognitive load and performance.” Journal of Computer Assisted Learning
- NIH/PMC (2021). “A review of augmented reality systems and their effects on mental workload”
- JMIR Mental Health (2025). “Delusional Experiences Emerging From AI Chatbot Interactions”
- Oxford Academic (2023). “Digital Depersonalization”
- Nature (2022). “Digital media use and depersonalization experiences”
- Forbes (2025). “The Hidden Dangers Of Smart Glasses”
- Psychology Today (2025). “Can AI Chatbots Worsen Psychosis and Cause Delusions?”
Dit artikel is bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener bij zorgen over mentale gezondheid.